China tart westerse doemscenario's met een nieuwe AI-revolutie

Al decennia voorspellen westerse economen het onvermijdelijke einde van het Chinese economische wonder. Hoge schuldenlasten, een kwakkelende vastgoedmarkt, overinvesteringen en een gebrek aan politieke hervormingen worden telkens aangevoerd als bewijs voor een naderende systeemcrisis. Toch blijkt de praktijk weerbarstiger: China heeft zich in een hoog tempo getransformeerd van een goedkope fabriek voor het Westen tot een technologische grootmacht.

Drie fasen van industriële evolutie

Deze ontwikkeling voltrok zich in duidelijke stappen. In de eerste fase, vaak aangeduid als China 1.0, lag de focus op lage loonkosten en de massaproductie van eenvoudige consumentengoederen. Westerse bedrijven verplaatsten hun productie massaal naar Oost-Azië om de winstmarges te vergroten.

Vervolgens schakelde het land over op China 2.0. Beijing investeerde gericht in hoogwaardige industrieën, met als resultaat dat het land inmiddels de markt voor zonnepanelen, batterijen en elektrische voertuigen domineert. Zelfs voor hoogwaardige machines is China niet langer afhankelijk van import uit traditionele industrielanden zoals Duitsland.

Hoewel critici terecht wijzen op kwetsbaarheden — zoals een sterke afhankelijkheid van export en een achterblijvende binnenlandse consumptie, wat recent nog leidde tot kritiek tijdens de G20 — bevindt het land zich nu in fase 3.0: de strijd om technologisch leiderschap in kunstmatige intelligentie.

De AI-revolutie en Kimi K3

Een treffend voorbeeld van deze nieuwste fase is de Chinese startup Moonshot, die recent het AI-model Kimi K3 lanceerde. Het model werd op de markt gebracht als een gratis alternatief dat qua prestaties kan wedijveren met de nieuwste en kostbare systemen van Amerikaanse concurrenten zoals OpenAI met ChatGPT. De vraag bleek direct zo groot dat de servercapaciteit van het bedrijf de toeloop nauwelijks kon verwerken. Ook de ontwikkeling van eigen superclusters, zoals de Sugon 8000 met 100.000 grafische kaarten, onderstreept de schaal van de Chinese ambities.

Volgens analist Edoardo Campanella van UniCredit volgt Beijing een heldere strategie: dicht bij de technologische grens blijven, modellen op mondiale schaal verspreiden en de internationale normen dicteren.

Druk op Amerikaanse techreuzen

Als China erin slaagt om volwaardige AI-modellen gratis of tegen drastisch lagere kosten aan te bieden, heeft dat grote gevolgen voor de financiële markten. Tot dusver stroomden honderden miljarden dollars naar Amerikaanse technologiebedrijven, gedreven door het idee dat de VS de AI-race moeiteloos zou winnen. De komst van concurrentievrije Chinese alternatieven kan de torenhoge beurswaarderingen op Wall Street ernstig onder druk zetten.

Daarnaast biedt de Chinese aanpak lessen voor westerse landen die hun industrie willen herstellen. Waar landen zoals het Verenigd Koninkrijk de afgelopen decennia een terughoudend industriebeleid voerden, stuurde Beijing consistent op langetermijndoelen met subsidies, staatsinvesteringen en beleidsbescherming. Of het Chinese model vlekkeloos blijft is twijfelachtig, maar de impact op de wereldwijde technologie-economie is nu al onmiskenbaar.