Rechter haalt streep door Pentagon-ban op AI-bedrijf Anthropic

Het Amerikaanse ministerie van Defensie mag AI-ontwikkelaar Anthropic niet langer aanmerken als een risico voor de toeleveringsketen. Een federale rechter in Californië heeft bepaald dat het besluit van het Pentagon onrechtmatig was en per direct moet worden ingetrokken. De uitspraak stelt dat de defensietop de grondwet heeft geschonden door het technologiebedrijf te straffen voor zijn ethische standpunten.

Het geschil tussen het ministerie en de maker van AI-model Claude ontstond nadat Anthropic weigerde ingebouwde veiligheidsregels te schrappen. Defensie wilde de technologie inzetten voor autonome wapens en massasurveillance, maar Anthropic stelde dat de huidige AI-systemen daarvoor niet betrouwbaar genoeg zijn.

Defensieminister Pete Hegseth weigerde te accepteren dat een privaat bedrijf voorwaarden stelde aan het militaire gebruik van software. In februari besloot het Pentagon Anthropic aan te merken als 'supply chain risk'. Deze verstrekkende status werd tot dan toe uitsluitend gebruikt voor bedrijven die gelieerd zijn aan buitenlandse tegenstanders. De kwalificatie betekende dat het Pentagon en al zijn toeleveranciers geen zaken meer mochten doen met Anthropic.

Oordeel over grondrechten

Rechter Rita Lin oordeelde dat het Pentagon met deze maatregel de wet heeft overtreden. Volgens het vonnis handelde het ministerie uit onrechtmatige vergelding tegen een criticus, wat een directe schending vormt van de vrije meningsuiting onder het Eerste Amendement. Daarnaast werd Anthropic het recht op een eerlijk proces onthouden, zoals gewaarborgd in het Vijfde Amendement.

Lin wees het argument van de overheid dat Anthropic niet te "vertrouwen" zou zijn resoluut van de hand. Ze benadrukte dat nationale veiligheid geen blanco cheque is om critici te straffen. Uit het bewijsmateriaal bleek dat het Pentagon een publiek voorbeeld wilde stellen van Anthropics vermeende arrogantie, zonder dat er sprake was van een reële dreiging of sabotagegevaar. Lin merkte bovendien op dat andere overheidsinstanties gedurende het geschil gewoon met Anthropic bleven samenwerken.

Reactie en vervolgstappen

Anthropic heeft verheugd gereageerd op de beslissing van de rechter en geeft aan constructief te willen blijven samenwerken met de overheid aan AI-toepassingen voor nationale veiligheid. Het Pentagon heeft nog niet inhoudelijk gereageerd op de uitspraak.

Hoewel deze uitspraak een belangrijke juridische overwinning is voor Anthropic, is de juridische strijd nog niet volledig gestreden. Een tweede rechtszaak over dezelfde risicokwalificatie dient momenteel nog bij een rechtbank in Washington, D.C.