Klimaatactivisten zetten hun actieboekje in tegen de AI-industrie

Terwijl ontwikkelaars bij techgiganten in San Francisco in hoog tempo krachtigere AI-modellen bouwen, groeit bij het brede publiek de bezorgdheid over banenverlies, surveillance en het immense energieverbruik van datacenters. Een nieuwe organisatie, genaamd Irreplaceable, wil deze sluimerende maatschappelijke onrust omzetten in georganiseerde politieke weerstand.

De groep is opgericht door veteranen uit de klimaatbeweging, onder wie Phil Aroneanu (mede-oprichter van 350.org) en Jeremy Ornstein (voormalig organisator bij de Sunrise Movement). In plaats van te vertrouwen op ingewikkelde beleidsnota's en technische rapporten, kiest de organisatie voor de beproefde tactiek van de klimaatstrijd: het kanaliseren van publieke angst en woede naar directe actie.

Strategie uit de klimaatbeweging

Volgens de oprichters van Irreplaceable maakte de klimaatbeweging aanvankelijk de fout om te veel te leunen op wetenschappelijke bewijsvoering richting politici. Echte doorbraken kwamen pas toen de beweging zich richtte op emotie en tastbare doelen, zoals het blokkeren van olieleidingen en het afstoten van fossiele beleggingen.

Diezelfde populistische insteek wordt nu toegepast op kunstmatige intelligentie. Irreplaceable richt zich op de voelbare gevolgen van de AI-wedloop: de dreiging van automatisering op de arbeidsmarkt, het risico op grootschalige systeemuitval en de milieuschade door het stijgende elektriciteits- en waterverbruik van datacenters. De groep ondersteunde onlangs al demonstraties bij de hoofdkantoren van OpenAI, Anthropic en Google.

Van verzet naar concreet beleid

Op lokaal niveau levert het protest tegen de AI-infrastructuur al resultaten op. In verschillende Amerikaanse regio's zijn plannen voor datacenters stilgelegd na verzet van omwonenden en milieuorganisaties zoals de Sierra Club en Earthjustice. Ook behalen diverse lokale politici successen door zich expliciet af te zetten tegen de ongeremde uitbreiding van datacenters.

Toch kent de strategie van Irreplaceable kwetsbaarheden. Vooralsnog verenigt de beweging zich voornamelijk rond een nee tegen de huidige gang van zaken, zonder dat er al een uitgewerkt alternatief klaaraligt. Waar de klimaatbeweging uiteindelijk een duidelijke toekomstvisie formuleerde met initiatieven als de Green New Deal, wil Irreplaceable pas in een latere fase met een concreet beleidskader komen.

Een populistische gok

Het ontbreken van een direct beleidsplan vormt een risico. De techsector investeert immers tientallen miljoenen dollars in lobbyactiviteiten, terwijl de technologische ontwikkeling in een enorm tempo doorgaat.

Irreplaceable gokt er echter op dat de publieke opinie sneller kan bewegen dan het kapitaal van Silicon Valley. De kern van hun boodschap draait niet om de specifieke werking van een chatbot, maar om het gevoel van onmacht bij burgers over een technologie die hun levens ingrijpend verandert. Of deze emotionele en populistische benadering volstaat om de koers van de AI-industrie bij te sturen, zal de komende jaren moeten blijken.